ขณะนี้คุณอยู่ที่ | เดือนตุลาคม 2563

แพทย์หญิงวัชรา ริ้วไพบูลย์ คณบดี วิทยาลัยราชสุดา มหาวิทยาลัยมหิดล
ร่วมเสวนาทางวิชาการ เพื่อสร้างการรับรู้และจุดประกายการเป็น หน่วยบริการร่วมให้บริการ
ในระบบหลักประกันสุขภาพของ ศูนย์บริการคนพิการทั่วไป


วิทยาลัยราชสุดา มหาวิทยาลัยมหิดล ร่วมเสวนาทางวิชาการ เพื่อสร้างการรับรู้และจุดประกายการเป็น "หน่วยบริการร่วมให้บริการ" ในระบบหลักประกันสุขภาพของ "ศูนย์บริการคนพิการทั่วไป" ซึ่งจัดขึ้นในวันที่ 9 ตุลาคม 2563 ณ โรงแรม นูโวซิตี้ บางลำภู กรุงเทพมหานคร โดย สภาศูนย์การดำรงชีวิตอิสระคนพิการประเทศไทย

ในสังคมไทยมีคนพิการทางกายและการเคลื่อนไหวเป็นสัดส่วนมากกว่าร้อยละ 50 ของคนพิการทั้งหมด ในจำนวนนี้มีคนที่ระดับรุนแรงมาก เช่น คนพิการอัมพาตครึ่งท่อนล่างหรือทั้งตัวจากการมีพยาธิสภาพที่ไขสันหลัง คนที่สูญเสียขาจากการบาดเจ็บหรือการเจ็บป่วย คนที่เคลื่อนไหวยากลำบากจากภาวะที่เรียกว่า ซีรีบรัลพัลซี่ (Cerebral Palsy) เป็นต้น ซึ่งการฟื้นฟูสมรรถภาพทางการแพทย์สามารถฟื้นฟูสมรรถภาพให้มีความสามารถกลับคืนมาได้ โดยอาจจำเป็นต้องใช้อุปกรณ์เทคโนโลยีสิ่งอำนวยความสะดวกบางอย่างในการดำเนินชีวิตด้วย เช่น รถนั่งคนพิการ (Wheelchair) แต่การปรับตัวและวิถีการดำรงชีวิตในสังคมให้มีอิสระและพึ่งพาตนเองได้มากที่สุดในโลกความเป็นจริงนั้น ระบบบริการด้านสุขภาพโดยนักวิชาชีพอาจจะช่วยในการเปลี่ยนผ่านได้ไม่ถึงที่สุด จึงจำเป็นต้องมีกระบวนการและกลไกการบริการที่ใช้ความรู้และประสบการณ์ตรงจากการมีความพิการของ "คนพิการ" มาร่วมให้บริการด้วย

"บริการให้คำปรึกษาฉันท์เพื่อนและการฝึกทักษะการดำรงชีวิตอิสระ" เป็นบริการที่คนพิการผู้มีประสยการณ์เท่านั้น ที่จะเป็นผู้ให้บริการได้ แต่การสร้างสมรรถนะในการถ่ายทอดประสบการณ์ และการพัฒนาหน่วยบริการที่จะร่วมให้บริการเป็นสิ่งที่ต้องวิจัยพัฒนาให้มีขึ้นจริงในสังคม

การจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายให้ "ศูนย์บริการคนพิการทั่วไป" ที่ดำเนินการโดยองค์กรคนพิการ และผ่านการรับรองมาตรฐานองค์กรคนพิการโดยกรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ กระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ให้สามารถเป็น "หน่วยบริการร่วมให้บริการ" ในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เริ่มต้นที่ข้อเสนอความต้องการของเครือข่ายองค์กรคนพิการในการประชุมคณะกรรมการสุขภาพคนพิการ ที่ตั้งโดยคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ จากนั้นวิทยาลัยราชสุดาได้จัดทำการศึกษาวิจัย เรื่อง "โอกาสและข้อจำกัดในการร่วมจัดบริการฟื้นฟูสมรรถภาพทางการแพทย์โดยศูนย์บริการคนพิการทั่วไป" (๒๕๖๒) และได้นำผลการศึกษามาสังเคราะห์เป็นข้อเสนอเชิงนโยบายเสนอต่อสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ กรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ และเครือข่ายองค์กรคนพิการ จนในที่สุด คณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติได้มีมติเห็นชอบและออกประกาศให้ "ศูนย์บริการคนพิการทั่วไป" สามารถขอขึ้นทะเบียนเป็น "หน่วยบริการร่วมให้บริการ" ได้ตามเกณฑ์ที่ประกาศกำหนด เมื่อวันที่ ๒๘ พฤศจิกายน ๒๕๖๒ และให้มีการเร่งวิจัยพัฒนาต่อเนื่องเพื่อให้เกิด "ศูนย์บริการคนพิการทั่วไป" ที่สามารถร่วมให้บริการได้จริง ทั้งนี้ วิทยาลัยราชสุดา มหาวิทยาลัยมหิดล ทำหน้าที่เป็นหน่วยวิชาการสร้างองค์ความรู้สนับสนุนการขับเคลื่อนเพื่อเปลี่ยนแปลงระบบสุขภาพให้ตอบสนองความจำเป็นและการพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ

ในการร่วมแถลงข่าวและเสวนา ในหัวข้อ "ศูนย์บริการคนพิการทั่วไป ทางเลือกใหม่ของการจัดบริการฟื้นฟู" แพทย์หญิงวัชรา ริ้วไพบูลย์ คณบดีวิทยาลัยราชสุดา ได้กล่าวถึงบทบาทของวิทยาลัยราชสุดาในการร่วมขับเคลื่อนให้ "ศูนย์บริการคนพิการทั่วไป" เป็น "หน่วยบริการร่วมให้บริการ" ในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ โดยมีสาระสำคัญ ดังนี้

1) วิทยาลัยราชสุดา กับ การพัฒนาหลักสูตรบริการการฝึกทักษะการดำรงชีวิตอิสระ ของคนพิการ(สำหรับคนพิการทางกายและการเคลื่อนไหว) เพื่ออบรมผู้ให้บริการ และการหนุนเสริมด้านวิชาการ "หลักสูตรบริการการฝึกทักษะการดำรงชีวิตอิสระของคนพิการ (สำหรับคนพิการทางกายและการเคลื่อนไหว)" เป็นหลักสูตรที่วิทยาลัยราชสุดา มหาวิทยาลัยมหิดล ใช้แนวทางตามมาตรฐานการจัดการศึกษาของประเทศ มาจัดกระบวนการร่วมกับภาคส่วนต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง เริ่มตั้งแต่คนพิการที่เป็นผู้เชี่ยวชาญจากประสบการณ์ตนเอง กระทรวงสาธารณสุขที่เชี่ยวชาญในเชิงวิชาชีพ สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ที่ดูแลระบบหลักประกันสุขภาพ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ที่ส่งเสริมการสร้างสุขภาพของทุกคน สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) ที่ส่งเสริมการพัฒนานโยบายและการมีส่วนร่วมในการเข้าถึงบริการสุขภาพของคนพิการ และกรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ (พก.) ที่ดูแลระบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ – โดยจัดทำเป็นหลักสูตรประกาศนียบัตร ที่มีภาคทฤษฎีไม่น้อยกว่า 36 ชั่วโมง และการฝึกภาคปฏิบัติ รวมทั้งการศึกษาดูงานบริการที่เกี่ยวข้อง ภายในระยะเวลาไม่เกิน 3 เดือน ทั้งนี้ได้ดำเนินการภายใต้คณะกรรมการบริหารหลักสูตรที่มีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องร่วมเป็นกรรมการด้วย

2) บทบาทการสนับสนุนในฐานะหน่วยงานภาควิชาการของวิทยาลัยราชสุดา นอกเหนือจาการพัฒนาหลักสูตรฯ คือ การพัฒนาระบบและนโยบายบริการที่เป็นบูรณาการเพื่อให้เกิดการเข้าถึงผลลัพธ์การมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอย่างทั่วถึงและเป็นธรรม ในกรณีนี้ คือ การพัฒนา "ศูนย์บริการคนพิการทั่วไป" ที่เป็นกลไกการให้บริการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการในชุมชน ภายใต้มาตรฐานและการกำกับของกรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพคุณภาพชีวิตคนพิการ กระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ให้สามารถเป็น "หน่วยบริการร่วมให้บริการ" ด้านสุขภาพภายใต้ระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ อย่างมีคุณภาพมาตรฐาน และมีประสิทธิภาพ รวมทั้งการพัฒนาขอบเขตชุดบริการเพื่อเสนอเป็นรายการบริการในชุดสิทธิประโยชน์ด้านการฟื้นฟูสมรรถภาพทางการแพทย์สำหรับคนพิการ พร้อมอัตราจ่ายที่เป็นธรรม เพื่อเสนอต่อสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ตลอดจนการพัฒนากลไกเพื่อพัฒนาคุณภาพบริการอย่างต่อเนื่องร่วมกับภาคีเครือข่าย

นอกจากนี้ คณบดีวิทยาลัยราชสุดา ในฐานะประธานคณะกรรมการบริหารหลักสูตรฯ ได้เป็นตัวแทนมอบประกาศนียบัตรให้แก่ผู้ผ่านการอบรม รุ่นที่ 1 จำนวนทั้งสิ้น 12 คน ที่มาจากศูนย์บริการคนพิการทั่วไป 3แห่ง คือ ศูนย์การดำรงชีวิตอิสระคนพิการ จังหวัดชลบุรี นนทบุรี และปทุมธานี ซึ่งได้จัดอบรมในระหว่างวันที่ 7 สิงหาคม - วันที่ 30 กันยายน 2563 โดยมุ่งสร้างให้ผู้เข้ารับการอบรมเป็นทั้งผู้ให้บริการตามเกณฑ์มาตรฐานการบริการ ซึ่งจะทำให้เข้าเกณฑ์ที่สามารถขึ้นทะเบียนศูนย์บริการเป็นหน่วยร่วมบริการฯ ได้ และสามารถเป็นวิทยากรอบรมผู้ให้บริการรุ่นต่อไปในอนาคตได้ด้วย โดยคาดหวังว่าในปีงบประมาณ 2564 จะสามารถขยายผลให้เกิด "ศูนย์บริการคนพิการทั่วไปที่ดำเนินการโดยภาคประชาชน/ องค์กรคนพิการ สามารถร่วมให้บริการสุขภาพปฐมภูมิในระบบสุขภาพ และบูรณาการกับการให้บริการทางสังคม จำนวนไม่น้อยกว่า 10 แห่ง และสามารถให้บริการคนพิการในเบื้องต้นไม่น้อยกว่า 20 คน/ 2 ศูนย์บริการ รวมการเพิ่มการเข้าถึงบริการของคนพิการ ไม่น้อยกว่า 200 คน

ข้อมูลโดย : นางสาวธิดารัตน์ นงค์ทอง และ นางสาวศิรินทิพย์​
ภาพโดย : ณัฐเขต หน่วยโสตทัศนศึกษา